De zorgsector in Nederland en Europa bevindt zich op een cruciaal punt in de digitale transformatie. Beleidsstukken zoals het Integraal Zorgakkoord (IZA), de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) en de European Health Data Space (EHDS) leggen een stevig fundament voor het verbeteren van databeschikbaarheid en data-uitwisseling. Deze beleidsstukken benoemen de kernvereisten en standaarden die nodig zijn om interoperabiliteit, schaalbaarheid en veiligheid in de zorgsector te waarborgen. De strategische architectuurprincipes die hieruit voortvloeien, vormen de basis voor een robuuste, toekomstbestendige infrastructuur.
De achtergrond van een toekomstbestendige data gedreven zorginfrastructuur
In een snel veranderende zorgomgeving zijn interoperabiliteit en databeschikbaarheid cruciaal. Het IZA, de Wegiz en de EHDS benadrukken dat digitale transformatie noodzakelijk is om de zorgsector efficiënter, veiliger en patiëntgerichter te maken. De overstap van monolithische naar open systemen, van papieren naar digitale processen, en van regionale silo’s naar interoperabele ecosystemen zijn belangrijke stappen in deze transitie. Deze principes worden niet alleen nationaal ondersteund, maar ook gestimuleerd door de Europese context waarin grensoverschrijdende samenwerking steeds belangrijker wordt.
De essentie van een toekomstbestendige data gedreven zorginfrastructuur
De strategische architectuurprincipes bieden een routekaart voor de digitale transformatie in de zorgsector. Enkele belangrijke architectuurprincipes zijn;
- Van monolithische systemen naar open systemen. Open systemen bevorderen flexibiliteit en interoperabiliteit, verminderen vendor lock-in en ondersteunen samenwerking tussen zorginstellingen. Dit sluit aan bij de interoperabiliteitseisen van de IZA en EHDS.
- Van Edifact en HL7v2 naar FHIR en OpenAPI. Modernisering van gegevensuitwisseling door standaarden zoals FHIR maakt real-time en gestructureerde communicatie mogelijk. Zowel IZA als Wegiz erkennen FHIR als cruciale standaard.
- Van papieren processen naar digitalisering. Digitalisering vermindert administratieve lasten, verhoogt efficiëntie en maakt real-time gegevensuitwisseling mogelijk. De Wegiz verplicht elektronische gegevensuitwisseling, terwijl IZA dit proces ondersteunt.
- Van lokaal opgeslagen zorginformatie naar cloudgebaseerde opslag. Cloudoplossingen, zoals Azure, bieden schaalbaarheid, beveiliging en ondersteuning voor secundair datagebruik, zoals onderzoek. EHDS stimuleert dit via federatieve structuren.
- Van propriëtaire software naar open standaarden zoals OpenEHR en ZIB’s. Open standaarden verbeteren interoperabiliteit, hergebruik van data en eenheid van taal in medische gegevens. IZA en EHDS benadrukken het gebruik van ZIB’s en FHIR.
- Van regionale silo’s naar federatieve knooppunten. Federatieve modellen maken samenwerking mogelijk terwijl data-autonomie behouden blijft. EHDS en IZA ondersteunen deze aanpak.
Hoe een toekomstbestendige data gedreven zorginfrastructuur werkt
De transities worden in de praktijk ondersteund door initiatieven zoals CumuluZ, dat regionale en landelijke infrastructuren integreert. Door gebruik te maken van open standaarden zoals FHIR en ZIB’s, wordt gegevensuitwisseling efficiënter en veiliger. Bovendien zorgen cloudgebaseerde modellen en federatieve structuren voor schaalbaarheid en grensoverschrijdende interoperabiliteit. Deze aanpak creëert een toekomstbestendige zorginfrastructuur waarin innovatie centraal staat.
Uitdagingen bij een toekomstbestendige data gedragen zorginfrastructuur en mogelijke oplossingen
Hoewel de transities veel voordelen bieden, blijven er uitdagingen. Het harmoniseren van nationale en internationale standaarden, het waarborgen van semantische interoperabiliteit en het investeren in moderne technologieën vereisen voortdurende aandacht.
Pilots, zoals die worden ondersteund door het Informatieberaad Zorg, en investeringen in programma’s zoals MedMij en CumuluZ, bieden praktische oplossingen. Deze programma’s versnellen de adoptie van standaarden en integreren architectuurprincipes uit DIZRA.
Samenvatting
De strategische architectuurprincipes schetsen een heldere route naar een datagedreven zorgsysteem. Door de nadruk te leggen op open standaarden, veilige toegang en grensoverschrijdende samenwerking, ondersteunen deze principes zowel nationale als Europese ambities. Zorgorganisaties, leveranciers en beleidsmakers kunnen met deze principes gezamenlijk bouwen aan een infrastructuur die de patiënt centraal stelt en tegelijkertijd ruimte biedt voor innovatie en duurzame ontwikkeling.
Referenties
Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz)